पालकांसाठी

मुलांचा मोबाईल कंट्रोल कसा करावा: Family Link, iPhone Screen Time आणि टिकणारे घरचे नियम

साधारण 8 ते 17 वर्षांच्या मुलांच्या पालकांसाठी सोपा guide: Google Family Link ची एकेक पायरी, Family Sharing मधून iPhone चा Screen Time, teenager साठी YouTube, IAP ने सुचवलेले घरचे नियम, आणि कोणतंही setting तुमच्यासाठी काय करू शकत नाही.

लेखक: , bloc चे founderप्रकाशित आम्ही कसं लिहितो

WhatsAppPost

हा article या भाषांमध्येही: English · हिंदी · ಕನ್ನಡ

या article मध्ये12 भाग

मुलांचा मोबाईल कंट्रोल करायचा असेल तर phone मध्ये आधीच असलेले free controls वापरा, आणि त्यांना घरातले सगळे पाळतील अशा नियमांची जोड द्या. Android वर Google Family Link ने तुमच्या स्वतःच्या phone वरून रोजची limit, रात्रीचं schedule आणि प्रत्येक app ची limit लावता येते; iPhone वर Family Sharing सोबत Screen Time तेच करतं. मग कोणतंही app लावू शकत नाही असे नियम घरात एकत्र ठरवा: जेवताना आणि bedroom मध्ये phone नाही, झोपण्याच्या 1 तास आधी screens बंद, आणि हे नियम आई-बाबा स्वतःही पाळतात.

हा guide साधारण 8 ते 17 वर्षांच्या अशा मुलांच्या पालकांसाठी आहे, ज्या मुलांकडे स्वतःचा phone आहे किंवा जी बहुतेक वेळा एकच phone स्वतःचा म्हणून वापरतात. तुमचं मूल लहान असेल आणि प्रश्न रडण्याचा आणि जेवणाचा असेल, तर आधी लहान मुलांचे मोबाईलचे व्यसन कसे सोडवावे हा लेख वाचा.

30 seconds मध्ये

  • ·Android: Google Family Link. Free. रोजची limit, Downtime, School time, app limits, नव्या apps ना परवानगी.
  • ·iPhone: Family Sharing मधून Screen Time. Free. Downtime आणि App Limits, फक्त तुम्हाला माहीत असलेल्या passcode सोबत.
  • ·YouTube: supervised teen account वर dismiss न करता येणारी Shorts ची limit मिळते.
  • ·Indian Academy of Pediatrics (IAP) चे घरचे नियम: bedroom मध्ये आणि जेवणाच्या टेबलवर phone नाही, झोपण्याच्या 1 तास आधी screens बंद.
  • ·प्रत्येक control मध्ये काही फटी असतात. काय लावलं आहे आणि का, हे मुलाला सांगा.

भारतात किती मुलांकडे स्वतःचा phone आहे?

ग्रामीण भारतात smartphone वापरता येणाऱ्या 14 ते 16 वर्षांच्या मुलांपैकी 27 ते 38 टक्के मुलांकडे स्वतःचा smartphone आहे, आणि अभ्यासापेक्षा social media साठी तो वापरणारी मुलं जास्त आहेत. हा survey फक्त ग्रामीण भागाचा आहे, संपूर्ण देशाचं चित्र नाही.

ASER 2024 मध्ये 605 ग्रामीण जिल्ह्यांमधल्या 6,49,491 मुलांची पाहणी झाली. त्यात दिसलं की 14 ते 16 वर्षांच्या ग्रामीण मुलांपैकी 82.2 टक्के मुलांना smartphone वापरता येतो. त्यांच्यापैकी 57 टक्के मुलांनी पाहणीच्या आठवड्यात तो शिक्षणाशी संबंधित कामासाठी वापरला होता, आणि 76 टक्के मुलांनी social media साठी.

बहुतेक ग्रामीण मुलांना smartphone वापरता येतो, आणि अभ्यासापेक्षा social media साठी तो जास्त वापरला जातो

Bar chart, ASER 2024, 14 ते 16 वर्षांची ग्रामीण मुलं: 82 टक्के मुलांना smartphone वापरता येतो; त्यांच्यापैकी 76 टक्के मुलांनी पाहणीच्या आठवड्यात तो social media साठी आणि 57 टक्के मुलांनी शिक्षणाशी संबंधित कामासाठी वापरला

स्रोत: ASER 2024, ThePrint च्या बातमीतून, January 2025

वय वाढतं तसा स्वतःचा phone असण्याचं प्रमाणही वाढतं. Smartphone वापरता येणाऱ्या मुलांपैकी 14 वर्षांच्या 27 टक्के आणि 16 वर्षांच्या 37.8 टक्के मुलांकडे स्वतःचा smartphone होता. मुलगे आणि मुलींमध्येही फरक होता: 36.2 टक्के मुलग्यांकडे स्वतःचा phone होता, तर मुलींमध्ये 26.9 टक्के.

Google Family Link install करा, मुलाचं Google Account आणि Android phone जोडा, आणि चार गोष्टी लावा: रोजची limit, Downtime, School time आणि app limits. हे free आहे आणि सगळं तुमच्या स्वतःच्या phone वरून सांभाळता येतं.

Schedules साठी मुलाच्या device वर Android 7 किंवा त्यापुढचं version लागतं. Version नुसार menu ची नावं थोडी बदलू शकतात, त्यामुळे तुमच्या screen वर जे दिसतं त्याप्रमाणे पुढे जा.

  1. ·Supervision सुरू करा. तुमच्या phone वर Family Link app उघडा आणि Google च्या पायऱ्यांप्रमाणे मुलाचं account आणि device जोडा.
  2. ·रोजची limit लावा. तुमचं मूल निवडा, मग प्रत्येक दिवसासाठी तास ठरवा. Google मध्ये एकच दिवस निवडता येतो किंवा "Apply to all days of the week" करता येतं, त्यामुळे शाळेचे दिवस आणि रविवार वेगळे ठेवता येतात. ही limit मूल वापरतं त्या प्रत्येक Android device किंवा Chromebook ला वेगळी लागू होते, सगळ्या devices चा वेळ एकत्र मोजून नाही.
  3. ·रात्रीसाठी Downtime लावा. Screen time मध्ये जाऊन Schedules उघडा. Downtime मध्ये calls नेहमी चालू राहतात; messages पाठवता यावेत असं हवं असेल तर messages app ला unlimited app करा.
  4. ·School time लावा. यात notifications शांत होतात, पण मूल call आणि text करू शकतं.
  5. ·एकेका app ला limit लावा. तुम्ही प्रत्येक app साठी वेगळी वेळेची limit लावू शकता, अभ्यासाच्या किंवा रोज लागणाऱ्या apps ना unlimited वेळ देऊ शकता, आणि apps block पण करू शकता. एक फट आहे: system apps ना वेळेची limit लावता येत नाही.
  6. ·नव्या apps ना परवानगी द्या. Family Link मध्ये नव्या apps साठी तुमची परवानगी लागेल असं ठेवता येतं, म्हणजे नवा game घेण्याआधी बोलणं होतं.
  7. ·गरज पडेल तेव्हा सूट द्या. लांबच्या train प्रवासासाठी schedule न बदलता त्या दिवसापुरता bonus time द्या, किंवा एका दिवसासाठी limit बंद करा. Device च्या नावाखाली Lock किंवा Unlock वर tap पण करता येतं; lock केलेल्या device वर calls घेता येतात, आणि बाकी फक्त तुम्ही unlimited ठेवलेली apps चालतात.

माझ्या phone वरून मुलाचा iPhone control करता येतो का?

हो, मूल तुमच्या Family Sharing group मध्ये असेल तर. Apple सांगतं की family organizer किंवा पालकांनी मुलाचा Screen Time passcode स्वतःच्या device वरून set करायचा असतो.

सगळ्यात महत्त्वाची settings दोन आहेत: Downtime, म्हणजे ज्या वेळेत फक्त calls आणि तुम्ही परवानगी दिलेली apps चालतात ती वेळ, आणि App Limits, म्हणजे एखाद्या app वर किंवा category वर रोजची मर्यादा. आमच्या iPhone चा screen time कमी कसा करावा या guide मध्ये दोन्ही settings पायरी पायरीने समजावली आहेत.

Passcode हेच खरं कुलूप आहे. मुलाने तुम्हाला तो type करताना पाहिला असेल, तर बदलून टाका. Apple असंही सांगतं की काही ठिकाणी मुलाच्या account वर Screen Time सारखी settings बंद करता येत नाहीत.

Teenager मुलांसाठी YouTube ला limit कशी लावायची?

मुलाला supervised account वर ठेवा, कारण तिथेच Shorts ची limit खरंच टिकते. मोठ्यांच्या नेहमीच्या account वर Shorts feed ची limit म्हणजे फक्त एक आठवण असते आणि ती dismiss करता येते; supervised teen accounts वर ती limit कडक असते आणि dismiss करता येत नाही.

April 2026 पासून YouTube च्या limits मध्ये Shorts feed ची limit शून्यावर ठेवण्याचा पर्याय पण आहे. Search, subscriptions आणि लांब videos चालू राहतात, आणि tuition चे channels तिथेच असतात. हे feature टप्प्याटप्प्याने आलं, त्यामुळे तुमचा menu थोडा वेगळा दिसू शकतो.

Teenager मुलांचा screen time किती असावा?

10 ते 18 वर्षांसाठी कोणताही ठरलेला आकडा नाही. IAP च्या 2022 च्या guidelines सांगतात की screen time मुळे इतर गोष्टी मागे पडत असतील तर तो योग्य प्रमाणात कमी करावा, आणि किशोरवयीन मुलांना रात्री 8 ते 9 तास झोप आणि किमान 1 तास बाहेर खेळ हवा.

5 ते 10 वर्षांसाठी IAP जास्त स्पष्ट आहे: screen time रोज 2 तासांपेक्षा कमी ठेवा; जितका कमी तितका चांगला. IAP असंही सांगतं की या वयाच्या मुलाला स्वतःचा वेगळा phone, tablet किंवा laptop देऊ नये, आणि शाळा, खेळ किंवा इतर उपक्रमांच्या कामाशिवाय पालकांनी social media ला परवानगी देऊ नये. म्हणजे 8 किंवा 9 वर्षांच्या मुलासाठी phone कोणाचा आहे, हाच पहिला control आहे. संपूर्ण तक्ता मुलांचा screen time किती असावा या लेखात आहे.

IAP कोणते घरचे नियम सुचवतं?

घरातल्या सगळ्यांना, आई-बाबांनाही, लागू होणारे काही मोजके नियम असलेला कुटुंबाचा एक media plan. हे नियम थेट IAP च्या guidelines मधून घेतले आहेत:

  • ·झोपण्याच्या 1 तास आधी screens बंद करा.
  • ·Digital free जागा ठरवा, उदाहरणार्थ bedroom, जेवणाचं टेबल, स्वयंपाकघर, bathroom.
  • ·Digital fasting ची एक वेळ, ज्या वेळेत घरात कोणीच device वापरत नाही.
  • ·कुटुंबाचा media वापराचा plan, तुम्ही सगळ्यांनी मिळून ठरवलेला.
  • ·किशोरवयीन मुलांच्या social media वापरावर लक्ष ठेवा: privacy, cybersecurity आणि cyberbullying साठी. IAP सांगतं की पालकांकडे passwords असावेत आणि सगळी online accounts कधीही पाहता यावीत.
  • ·5 ते 10 वर्षांची मुलं जे पाहतात ते सोबत बसून पाहा आणि त्यावर लक्ष ठेवा.

Free family audit घरातल्या सगळ्यांचे तास एकत्र मोजतो, आणि plan ची सुरुवात तिथून करणं सगळ्यांना पटतं.

कोणता control काय करतो?

Family Link आणि Screen Time थेट phone वर limits लावतात, YouTube चं setting Shorts सांभाळतं, आणि कोणतंही setting करू शकत नाही ते घरचे नियम करतात.

पर्यायकाय करतोखर्चकाय करू शकत नाही
Google Family Linkरोजची limit, Downtime, School time, app limits आणि blocks, नव्या apps ना परवानगी, तुमच्या phone वरून lockFreeSystem apps ना limit लावणं; Downtime मध्ये calls थांबवणं; इतर devices सांभाळणं
Family Sharing सोबत iPhone Screen Timeतुम्ही ठेवलेल्या passcode मागे Downtime आणि App LimitsFree, phone मध्येच आहेमुलाला passcode कळला की टिकणं
YouTube supervised teen accountDismiss न करता येणारी Shorts ची limitFreeइतर apps ना limit लावणं
IAP चे घरचे नियमBedroom, जेवण आणि झोपण्याआधीचा तास phone शिवाय, संपूर्ण कुटुंबासाठीFreeस्वतःहून पाळले जाणं
blocप्रत्येक जण स्वतः निवडतो ती apps, त्यानेच ठरवलेल्या schedule नुसार block करतो; लवकर unblock करायचं तर fridge पर्यंत चालत जावं लागतं₹1,999, एकदाच pay करामुलाचा phone lock करणं किंवा दुरून control करणं. हा parental control नाही

मुलं parental controls चुकवू शकतात का?

कधी कधी हो. Controls मुलाला थोडं रोखून धरतात; मूल online काय करतं हे माहीत असण्याची जागा ते घेऊ शकत नाहीत.

या फटी controls बनवणाऱ्या कंपन्यांच्या स्वतःच्या pages वरच दिल्या आहेत:

Controls गुपचूप लावू नका. लपवून ठेवलेली पाळत सापडली, तर teenager मूल आणखी चांगलं लपवायला शिकू शकतं.

Phone च्या limits बद्दल मुलांशी कसं बोलावं?

तुम्हा दोघांनाही जे हवं आहे तिथून सुरुवात करा, सहसा ते झोप आणि marks असतात, आणि काही नियम मुलालाच निवडू द्या. स्वतः ठरवायला मदत केलेला नियम पाळणं मुलांना सोपं जातं.

  • ·दोष देऊन नाही, आकड्यांनी सुरुवात करा. आठवड्याचा screen time एकत्र पाहा, तुमचा स्वतःचासुद्धा.
  • ·कोणती apps त्यांचा सगळ्यात जास्त वेळ खातात ते विचारा. बहुतेक मुलांना ते माहीत असतं. Phone addiction quiz ने बोलणं सुरू करता येतं.
  • ·ज्यावर तडजोड नाही अशा गोष्टी ठरवा: झोप, झोपण्याआधीचा तास, जेवणाचं टेबल.
  • ·Family Link किंवा Screen Time मध्ये तुम्हाला काय दिसतं ते सांगा, आणि का तेही.
  • ·विश्वास वाढला की limits सैल करा. परीक्षा चांगली गेली की एखादी limit सैल करा; दर काही महिन्यांनी ती परत पाहा.
  • ·नियम स्वतः पाळा. जेवताना आई किंवा बाबाच scroll करत असतील, तर चर्चा तिथेच संपते.

यात bloc कुठे येतो?

bloc हा parental control नाही. तो मुलाचा phone lock करू शकत नाही, आणि त्याने कोणाचाही phone दुरून सांभाळता येत नाही. त्याचं काम वेगळं आहे: मोठ्या मुलाने किंवा teenager ने मान्य केलेला आणि संपूर्ण कुटुंब पाळतं असा नियम.

bloc हा fridge वर लावायचा छोटा magnetic NFC device आहे. त्यासोबत iPhone आणि Android साठी free app आहे, आणि websites साठी bloc for Chrome. प्रत्येक जण आपली संध्याकाळ खाऊन टाकणारी apps निवडतो, आणि ती आपोआप block होतात: schedule नुसार (उदाहरणार्थ रात्री 9 ते सकाळी 7) किंवा app मध्ये सुरू केलेल्या session ने. Block झालेलं app उघडलं की shield screen दिसते, आणि तिथून मर्यादित peek घेता येतो.

लवकर unblock करायचं असेल तर fridge पर्यंत चालत जा आणि तुमचा phone bloc वर tap करा. Tap फक्त unblock करतो. ही चक्कर म्हणजे कुलूप नाही, फक्त एक छोटा अडथळा आहे: ती कोणीही मारू शकतं, पण ती स्वयंपाकघरात, घरातल्या सगळ्यांसमोर होते.

एका bloc ला अनेक phones जोडता येतात, त्यामुळे संपूर्ण कुटुंब, आई-बाबासुद्धा, एकच bloc आपापल्या schedule सोबत वापरू शकतं, आणि Bloc Score प्रत्येकाला त्याचे स्वतःचे blocks कसे चालले आहेत ते दाखवतो. bloc कसा काम करतो ते पाहा.

Doctor ची मदत कधी घ्यावी?

Phone शिवाय मूल खूप चिडत असेल किंवा आक्रमक होत असेल, झोप, अभ्यास किंवा मैत्री स्पष्टपणे बिघडत असेल, किंवा सातत्याने नियम पाळूनही फरक पडत नसेल, तर मुलांच्या doctor शी बोला. Bengaluru मध्ये NIMHANS चं SHUT clinic (Service for Healthy Use of Technology) technology च्या अतिवापरावर काम करतं आणि मोठ्यांसोबत मुलांनाही पाहतं.

Sources

bloc आमचं product आहे. आम्ही ते बनवतो आणि विकतो, म्हणून या article मध्ये bloc बद्दल जे लिहिलं आहे ते बनवणाऱ्याचं मत म्हणून वाचा. बाकी प्रत्येक गोष्टीसोबत तिचा source आहे.

काही चूक दिसली? support@letsbloc.com वर email करा. आम्ही तपासून ती दुरुस्त करू आणि वरची तारीख अपडेट करू.

YV

bloc चे founder. IIT Kharagpur. आधी BharatPe मध्ये senior product analyst. आता हिमाचलमधल्या Bir मधून पूर्ण वेळ bloc वर काम करतात.

Yash बद्दल अजून वाचा →

bloc चे free tools

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

मुलांचा मोबाईल कंट्रोल कसा करावा?

Phone मध्येच असलेले free controls वापरा आणि त्यांना घरच्या काही नियमांची जोड द्या. Android वर Google Family Link ने रोजची limit, रात्रीचा Downtime आणि प्रत्येक app ची limit लावता येते. iPhone वर Family Sharing सोबत Screen Time तेच करतं. मग घरात एकत्र नियम ठरवा: जेवताना आणि bedroom मध्ये phone नाही, आणि झोपण्याच्या 1 तास आधी screens बंद.

Family Link ने मुलांचा phone कसा control करायचा?

Family Link app मध्ये मुलाचं Google Account आणि Android phone जोडा. मग आठवड्यातल्या प्रत्येक दिवसासाठी रोजची limit, रात्रीसाठी Downtime चं schedule, शाळेच्या वेळेसाठी School time चं schedule, आणि एकेका app वर वेळेची limit किंवा block लावा. नव्या apps साठी तुमची परवानगी लागेल असंही ठेवता येतं, आणि तुमच्या phone वरून device lock करता येतो.

Android phone वर मुलांचा mobile कसा control करावा?

यासाठी बनवलेला free पर्याय म्हणजे Google Family Link. Schedules साठी मुलाच्या device वर Android 7 किंवा त्यापुढचं version लागतं. रोजची limit प्रत्येक Android device किंवा Chromebook ला वेगळी लागू होते, Downtime मध्ये calls चालू राहतात, आणि system apps ना वेळेची limit लावता येत नाही.

माझ्या phone वरून मुलाचा iPhone control करता येतो का?

हो, मूल तुमच्या Family Sharing group मध्ये असेल तर. Apple सांगतं की family organizer किंवा पालक मुलाचा Screen Time passcode स्वतःच्या device वरून set करतात. तिथून Downtime आणि App Limits लावता येतात. Passcode फक्त तुमच्याकडेच ठेवा, कारण तो माहीत असलेला कोणीही settings बदलू शकतो.

मुलांचं mobile चं व्यसन कसं कमी करावं?

शिक्षेपासून नाही, झोप आणि routine पासून सुरुवात करा: रात्री phone bedroom बाहेर, झोपण्याच्या 1 तास आधी screens बंद, रोज 1 तास बाहेर खेळ, आणि एकत्र ठरवलेल्या limits. Phone शिवाय मूल खूप चिडत असेल, किंवा झोप, अभ्यास किंवा मैत्री बिघडत असेल, तर मुलांच्या doctor शी बोला. Bengaluru मध्ये NIMHANS technology च्या अतिवापरासाठी SHUT clinic चालवतं.

मुलं parental controls चुकवू शकतात का?

कधी कधी हो. Limits प्रत्येक device ला वेगळ्या लागतात, त्यामुळे दुसरा phone, मित्राचा phone किंवा घरचा laptop त्यात येत नाही. मुलाने तुम्हाला type करताना पाहिलेला passcode आता lock राहत नाही. आणि Google ने ठरवलेल्या वयानंतर मोठी मुलं स्वतःचं Google Account स्वतः सांभाळू शकतात. Controls तुम्हाला थोडा वेळ मिळवून देतात; टिकतं ते मुलासोबत ठरवलेलं.

मुलांचा screen time खरंच कमी करायचा आहे?

घरातल्या phone चा off switch

एकदाच pay करा · संपूर्ण भारतात free delivery · 30 दिवसांची replacement guarantee

bloc order करा, ₹1,999 पासून