या article मध्ये6 भाग
19 ऑक्टोबर 2026 ला JAMA Pediatrics ने Yihong Zhao, Lauren Hale आणि Dimitri Christakis यांचा US मधला एक study प्रसिद्ध केला. त्यात 425 किशोरवयीन मुलांचे phones आणि Fitbits track केले होते. ज्या रात्री मुलं नेहमीपेक्षा जास्त वेळ रात्री 10 नंतर phone वर होती, त्या रात्री त्यांना झोप उशिरा लागायची आणि ती कमी व्हायची. आता एक महिना झाला आहे. या आठवड्यात वर्णन केलेल्या US मधल्या दुसऱ्या एका study ला असाच संबंध सापडला, पण फक्त मुलींमध्ये. पहिला study काय सांगतो आणि नवा study काय भर घालतो, ते पाहूया.
काय प्रसिद्ध झालं
"Evening Phone Use and Sleep Outcomes Among Youth" या paper ने US मधल्या Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) Study चा data वापरला. संशोधकांनी मुलांना प्रश्न विचारले नाहीत. त्याऐवजी एका app ने phone वापर आपोआप नोंदवला, आणि Fitbit ने झोप मोजली. HealthDay ने बातमी दिली की या team चं नेतृत्व Seattle Children's Research Institute चे Dr Christakis यांनी केलं.
Study मध्ये 425 Android वापरणारी मुलं होती, ज्यांचा किमान 14 दिवसांचा जुळणारा phone आणि Fitbit data होता. नोव्हेंबर 2020 ते फेब्रुवारी 2024 या काळात हे मिळून 7,591 रात्री झाल्या. मुलांचं सरासरी वय 14.8 होतं, आणि त्यांच्यापैकी निम्म्यापेक्षा थोड्या जास्त मुली होत्या.
Study ची मुख्य रचना अशी होती: प्रत्येक मुलाची तुलना त्याच्या स्वतःशीच केली. म्हणजे, ज्या रात्री तेच मूल नेहमीपेक्षा उशिरा phone वापरत होतं, त्या रात्री त्याची झोप वेगळी होती का?
मुख्य आकडे
| काय | आकडा |
|---|---|
| Study मधली किशोरवयीन मुलं | 425 (US, Android वापरणारी) |
| Data असलेल्या रात्री | 7,591 |
| रात्री 10 नंतर नेहमीपेक्षा जास्त वापर असलेल्या रात्री कमी झालेली एकूण झोप (सरासरी फरक) | सुमारे 20 मिनिटं |
| त्या रात्री झोप उशिरा लागणं (सरासरी फरक) | सुमारे 65 मिनिटं |
| रात्री 10 नंतर मुलाच्या नेहमीपेक्षा प्रत्येक जास्तीच्या मिनिटामागे: झोप उशिरा लागणं | 0.87 मिनिटं |
| रात्री 10 नंतर मुलाच्या नेहमीपेक्षा प्रत्येक जास्तीच्या मिनिटामागे: कमी झोप | 0.43 मिनिटं |
| झोपण्यापूर्वीच्या शेवटच्या 5 मिनिटांतल्या वापराशी जोडलेलं जास्तीचं जागं राहणं | 0.74 मिनिटं |
लेखकांनी रात्री 8 ते मध्यरात्री 12 पर्यंतच्या वेगवेगळ्या वेळा तपासल्या, आणि phone वापर जितका उशिरा, तितका संबंध जास्त मजबूत दिसला. मुलं सकाळी थोडी उशिरा उठली (जास्तीच्या प्रत्येक मिनिटामागे 0.37 मिनिटं), पण तरीही एकूण झोप कमीच झाली. झोपण्याच्या अगदी आधीचा वापर रात्रीच्या पहिल्या अर्ध्या तासात थोडा जास्त वेळ जागं राहण्यासोबत दिसला.
भारतातल्या लोकांसाठी याचा अर्थ काय
या study मध्ये भारतातली मुलं नाहीत. सगळे सहभागी US मधले होते आणि Android phone वापरत होते, त्यामुळे हे आकडे जसेच्या तसे इथे लागू करता येत नाहीत.
तरीही ही पद्धत ओळखीची वाटते. विद्यार्थ्यांच्या बाबतीत, रात्री उशिरापर्यंत scroll करत राहिलं तर झोप जाते, आणि सकाळी थोडं उशिरा उठल्याने ती पूर्ण भरून निघत नाही, असं दिसतं. आणि पालकांसाठी रात्री 10 ही घरात बोलायला एक सोपी, ठोस वेळ ठरते.
दुसरा study, या आठवड्यात वर्णन केल्याप्रमाणे
18 नोव्हेंबरला शिक्षणशास्त्रज्ञ Pedro De Bruyckere यांनी त्यांच्या From experience to meaning या blog वर Mathew आणि सहकाऱ्यांच्या एका वेगळ्या, नव्या study चं वर्णन केलं. आम्हाला मूळ paper उघडता आला नाही. Blog त्याचा DOI देतो, पण journal चं नाव सांगत नाही, त्यामुळे हे त्यांचं summary आहे, असंच समजा.
त्यांच्या वर्णनानुसार, या study ने US मधल्या 13 ते 18 वयाच्या 218 किशोरवयीन मुलांना सरासरी सुमारे 17.5 दिवस follow केलं. Phone वापर मुलांना विचारून नाही, तर थेट नोंदवला गेला, पण झोप मात्र मुलांनी स्वतः सांगितली. मुलींमध्ये, रात्री 8 ते 11 या वेळेत phone वर एक तास जास्त घालवला की झोप सुमारे 82 मिनिटं उशिरा लागायची आणि जवळपास 71 मिनिटं कमी व्हायची. मुलग्यांमध्ये असा लक्षणीय संबंध दिसला नाही. Sample लहान आहे, झोप मुलांनी स्वतः सांगितलेली आहे, आणि हा फक्त संबंध आहे. मुलगे आणि मुली यांच्यातला हा फरक लक्ष ठेवण्यासारखा आहे.
लेखक काय म्हणतात, आणि मर्यादा
लेखकांचा निष्कर्ष असा आहे की रात्री उशिराचा phone वापर उशिरा आणि कमी झोपेशी, आणि रात्रीच्या सुरुवातीला जास्त जागं राहण्याशी जोडलेला आहे. त्यांचा सल्ला आहे की संध्याकाळचा phone वेळ कमी करा, आणि मुख्यतः रात्री 10 नंतरचा वेळ आणि झोपण्याआधीची शेवटची काही मिनिटं यांवर लक्ष द्या.
मर्यादा महत्त्वाच्या आहेत. हा observational study आहे, म्हणजे तो संबंध दाखवतो, कारण नाही. संबंध उलट दिशेनेही असू शकतो: ज्या मुलाला झोप लागत नाही, ते phone हातात घेऊ शकतं. Sample मध्ये फक्त US मधली, app आणि Fitbit चालू असलेली Android वापरणारी मुलं होती. आणि जास्तीच्या जागं राहण्याचा आकडा एका मिनिटापेक्षा कमी आहे.
तुम्ही काय करू शकता
ही पावलं बहुतेक free आहेत आणि study जे सुचवतो त्याच्याशी जुळतात, पण यापैकी कोणतंही झोप नक्की सुधारेल याची खात्री नाही:
- ·Phone बंद करायची एक वेळ ठरवा. Study मधली रात्री 10 ची वेळ ही चांगली सुरुवात आहे. शाळेच्या दिवशी आणखी लवकरची वेळ योग्य वाटू शकते.
- ·Phones bedroom च्या बाहेर charge करा. त्यामुळे अंथरुणात शेवटच्या काही मिनिटांचं scroll होण्याची शक्यता कमी होते.
- ·उठण्याची वेळ रोज सारखी ठेवा. Study मध्ये उशिरा उठल्याने उशिराच्या रात्रींची भरपाई फक्त थोडीच झाली, म्हणजे झोप रात्रीच्या सुरुवातीलाच गेली होती.
- ·ठरलेली वेळ आपोआप लागू होऊ द्या. Fridge वर bloc असला की तुम्ही निवडलेली apps schedule नुसार, उदाहरणार्थ रात्री 10 ला, आपोआप block होतात. ती लवकर unblock करायची असतील तर fridge पर्यंत चालत जाऊन phone bloc वर tap करावा लागतो. bloc हा एक छोटा magnetic NFC device आहे, आणि त्याचं app iPhone आणि Android वर free आहे.
पूर्ण दिनक्रमासाठी आमचं झोपण्यापूर्वी phone वापर आणि रात्री 10 च्या दिनक्रमाबद्दलचं guide पाहा. तुम्हाला किंवा तुमच्या मुलाला झोपेच्या अडचणी आठवडेभर किंवा त्याहून जास्त काळ राहिल्या, तर डॉक्टरांशी बोला.
Sources
- ·Zhao Y, Hale L, Christakis DA. Evening Phone Use and Sleep Outcomes Among Youth. JAMA Pediatrics, 19 October 2026. DOI 10.1001/jamapediatrics.2026.4902
- ·Abstract via CiteDrive
- ·HealthDay via MedicineNet, Dennis Thompson, 21 October 2026
- ·Medical Dialogues, 23 October 2026
- ·Pedro De Bruyckere, From experience to meaning (blog), 18 November 2026
bloc आमचं product आहे. आम्ही ते बनवतो आणि विकतो, म्हणून या article मध्ये bloc बद्दल जे लिहिलं आहे ते बनवणाऱ्याचं मत म्हणून वाचा. बाकी प्रत्येक गोष्टीसोबत तिचा source आहे.
काही चूक दिसली? support@letsbloc.com वर email करा. आम्ही तपासून ती दुरुस्त करू आणि वरची तारीख अपडेट करू.
bloc चे founder. IIT Kharagpur. आधी BharatPe मध्ये senior product analyst. आता हिमाचलमधल्या Bir मधून पूर्ण वेळ bloc वर काम करतात.
bloc चे free tools
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
रात्री 10 नंतर phone वापरल्यामुळे मुलांची किती झोप कमी झाली?
त्यांच्या स्वतःच्या नेहमीच्या संध्याकाळींशी तुलना करता, ज्या रात्री मुलं 10 नंतर जास्त वेळ phone वर होती, त्या रात्री त्यांना सुमारे 20 मिनिटं कमी झोप मिळाली आणि झोप जवळपास एक तास उशिरा लागली (सरासरी 65 मिनिटं). हे data मध्ये दिसलेले संबंध आहेत. Phone मुळेच झोप कमी झाली, असं यावरून सिद्ध होत नाही.
Phones मुळे किशोरवयीन मुलांची झोप बिघडते, हे study ने सिद्ध केलं का?
नाही. हा observational study होता, म्हणजे फक्त निरीक्षणावर आधारित. त्यामुळे तो संबंध दाखवतो, कारण आणि परिणाम नाही. रात्री उशिरा phone चा वेळ कमी केला तर फायदा होऊ शकतो, असं लेखकांना वाटतं, पण study ने ते तपासलं नाही.
या study मध्ये भारतातली मुलं होती का?
नाही. सगळे 425 सहभागी US मधली, सुमारे 15 वर्षांची मुलं होती, जी Android phones वापरत होती आणि Fitbit घालत होती. हे निष्कर्ष भारतातल्या कुटुंबांनाही उपयोगी पडू शकतात, पण इथे ते मोजले गेले नाहीत.
झोपण्याच्या अगदी आधी phone वापरल्याने फरक पडतो का?
Study ला दिसलं की झोप लागण्यापूर्वीच्या शेवटच्या काही मिनिटांतला phone वापर रात्रीच्या सुरुवातीला थोडा जास्त वेळ जागं राहण्याशी जोडलेला होता, आणि हा संबंध शेवटच्या 5 मिनिटांसाठी सर्वात जास्त होता. पण परिणाम लहान होता, सरासरी एका मिनिटापेक्षा कमी.
मुलांचा screen time खरंच कमी करायचा आहे?
घरातल्या phone चा off switch
एकदाच pay करा · संपूर्ण भारतात free delivery · 30 दिवसांची replacement guarantee
bloc order करा, ₹1,999 पासून